Gamboa festivali – Kabo-Verdening Santyago orolidagi eng yirik musiqa festivalidir. 1990 yillarning boshlarida asos solinganidan beri, Praya platosi etagida joylashgan bu kichik sohil dam olish kunlarida o'nlab baliqchilar qayiqlari turar joyidan minglab muxlislarni o'ziga jalb qiluvchi mamlakatning eng yirik bazmlaridan biriga aylanadi.
Unda morna, funana, koladeyra, batuke va tabanka ritmlarini ijro etuvchi Kabo-Verdening eng buyuk musiqachilari sahnaga chiqishgan. Biroq o'tgan juma kuni, uch kunlik tadbirning ochilish oqshomida, Kabo-Verdening eng yangi va eng mashhur "yulduzlari" – "Ko'k akulalar" diqqat markazida bo'lishdi.
"O Grupo Sumara" guruhining ochilish chiqishi yakunlangach, sahna Jahon chempionatini tomosha qilish uchun mo'ljallangan mamlakatdagi eng katta fan-zonalardan biriga aylantirildi. Kabo-Verdening sodiq muxlislari Jahon chempionatining yangi yulduzi Vozinya va uning jamoadoshlari guruhdagi so'nggi o'yinda Saudiya Arabistoniga qarshi olib borgan 90 daqiqalik asabbuzarlik spektaklini tomosha qilish uchun yig'ilishdi.
To'qson daqiqalik keskinlikdan so'ng, festivalning ertalabki soat 8 dagi yopilish vaqtidan ham uzoqroq davom etgan shodiyona boshlandi. Kabo-Verdeliklar milliy terma jamoaning Jahon chempionati pley-off bosqichiga chiqishini taminlagan 0:0 hisobidagi durangni nishonlashdi. Endi ular juma kuni Mayamida Argentinaga qarshi maydonga tushishadi.
"Shunchaki aql bovar qilmas edi", – deydi o'yinni sohilda minglab odamlar bilan birga tomosha qilgan Janis Miranda "Guardian" nashriga. "Shuncha Kabo-Verdeliklarni, shuningdek, ko'plab sayyohlar va mehmonlarni ushbu muhim voqeani biz bilan nishonlayotganini ko'rish unutilmas taassurot qoldirdi. 'Ko'k akulalar'ning Jahon chempionatidagi yurishi fenomenal bo'lmoqda. Barchamiz ular bilan cheksiz faxrlanamiz".
Fenomenal – ayni muddao so'z. Ispaniya bilan 0:0 hisobidagi durang, Kevin Pinaning Urugvay darvozasiga kiritgan super golidan tortib, darvozabon Vozinyaning so'nggi ikki hafta ichida Instagramda to'plagan 17,5 million yangi obunachisigacha – Jahon chempionati boshlanganidan beri Kabo-Verde xalqi "Ko'k akulalar"ning muvaffaqiyatidan sarxush bo'lmoqda.
"Ispaniyaga qarshi o'yin uchun barchaga yarim kunlik dam berilgan edi", – deydi prayalik jurnalist Joao Pina "Guardian"ga. "Ammo aslida o'sha kuni hech kim ishlamadi, desak ham bo'ladi".
Buning o'rniga, faqatgina 2000 yilda ilk bor Jahon chempionati saralashida qatnashgan Kabo-Verdening Yevropa chempionlari va turnir favoritlaridan biri bilan durang o'ynaganini butun mamlakat nafasini ichiga yutgan holda kuzatdi. O'shandan beri butun millat deyarli uzluksiz bayram holatida yashamoqda.
"Bu – haqiqiy bayram. Har bir o'yin – bir bayramdir", – deydi mamlakatning San-Visenti orolidagi ikkinchi yirik shahri Mindeluda yashovchi o'qituvchi Anibele Lizardo. "Bizga g'alaba qozonish uchun bor-yo'g'i 1 foiz imkoniyatimiz borligini aytishgandi, ammo biz ehtimollar haqida qayg'urmaymiz. Biz shunchaki bayram qilmoqchimiz".
Ular bayram qilishmoqda. Gamboa sohilidan tortib, "Ko'k akulalar"ning tarixiy uyi bo'lmish "Estádio da Várzea" stadionigacha, Prayaning eski shahar qismidagi Aleksandr Albukerke maydonigacha – butun Praya va Kabo-Verdening odamlar yashaydigan to'qqizta oroli bo'ylab bepul fan-zonalar tashkil etilgan.
O'yin kuni va ular orasidagi har bir kunda, qanday kasb egasi bo'lishidan qati nazar, yangi milliy libos – bu terma jamoaning ko'k, oq yoki qizil rangli formalaridir.
"Jahon chempionatidan oldin bayrog'imizni asosan Prezident saroyida yoki ayrim davlat binolarida ko'rardingiz. Ammo hozir hamma uni g'urur bilan namoyish qilmoqda", – deydi Janis. "Butun mamlakat bo'ylab uylarda, mashinalarda va motocikllarda Kabo-Verde bayroqlarini ko'rishingiz mumkin".
"Ko'chalarda odamlarning suhbati faqat futbol va Kabo-Verde haqida. Har bir o'yindan keyin, vaqt qancha bo'lishidan qati nazar, odamlar bayram qilish uchun mashinalarda paradlar uyushtirib ko'chalarga chiqishmoqda".
Bu professional ligasiga ega bo'lmagan millat uchun hayratlanarli yuksalishdir. Ammo yaxshi boshqariladigan federatsiya, futbolchilarga Portugaliyaga ko'chib o'tish imkonini beruvchi iqtidorlar konveyeri va diaspora vakillarini aql bilan jalb qilish siyosati mamlakatni futbolning chekkasidan dunyoning eng yirik sahnasiga olib chiqdi. Juma kuni ular Jahon chempionati pley-offida o'ynagan tarixdagi eng kichik davlatga aylanishadi.
Bu muvaffaqiyat mamlakatni dunyo xaritasida yaqqol namoyon qildi, bu esa atigi yarim million aholisi bor millat uchun juda qadrlidir. "Bundan oldin hech kim Kabo-Verde qayerda ekanligini bilmas edi", – deydi Anibele. "Endi odamlarda Kabo-Verdeni ko'rish, madaniyatimizni o'rganish va bizdek kichik davlat qanday qilib shunday katta shov-shuv ko'tarayotganini bilishga qiziqish uyg'onadi".
Endi ularni jahon chempionlari va Lionel Messi bilan uchrashuv kutmoqda – bu nafaqat Kabo-Verde muxlislarining, balki Vozinyaning ham orzusi. "Messi bilan bir maydonda to'p tepish – orzu", – dedi Vozinya Saudiya Arabistoni bilan durangdan so'ng. "Va men kun kelib farzandlarimga unga qarshi o'ynaganimni g'urur bilan so'zlab beraman".
Jahon chempionatidagi uchta mardonavor o'yindan so'ng, orollardagi ishonch osmon qadar yuksalgan. "Bizda Argentinani mag'lub etish uchun kerakli barcha narsa bor", – deydi Janis. "Argentina dunyodagi eng kuchli terma jamoa ekanligini bilamiz. Biroq ularni engishga va tariximizni yozishda davom etishga qodir ekanligimizga chin dildan ishonaman".
Juma kuni jamoa qanday o'ynashidan qati nazar, ular millat qahramonlari sifatida ulug'lanadi. Gamboa festivali yakunlangan bo'lishi mumkin, ammo asosiy "yulduzlar"ning zaxirasida yana bitta chiqish bor. Bayram shunchaki Gamboa sohilidan qolgan 10 ta orolga va butun dunyoga ko'chdi xolos.
